Günter Grass z Gdańska: 8 dzieci, SS i sekrety noblisty!
pisarz noblista
mieszkał i opisywał Gdańsk
Czy noblista z Gdańska ukrywał przez dekady szokującą tajemnicę z Waffen-SS? Günter Grass, autor "Blaszanego bębenka", miał burzliwe życie prywatne pełne małżeństw, gromadki dzieci i kontrowersji – odkryjcie, co krył ten gdański geniusz!
Początki w Gdańsku
Urodził się 16 października 1927 roku w Gdańsku, wtedy jeszcze Wolnym Mieście Gdańsku. Günter Grass, syn niemieckiego kupca mydła Wilhelma Grassa i Kaszubki Heleny Knoff, dorastał w wielokulturowym mieście, które na zawsze wryło się w jego twórczość. Dzieciństwo w Gdańsku to mieszanka niemieckich i polskich wpływów – ojciec prowadził firmę przy obecnej ulicy Pszennej, a młody Günter biegał po zaułkach Langgarten, dziś Długiego Targu. Czy wiecie, że właśnie te ulice stały się sceną jego najsłynniejszej powieści? Gdańsk ukształtował Grassa na pisarza, choć później wyjechał, miasto nigdy go nie opuściło.
W czasie wojny, jako nastolatek, Grass marzył o muzyce i sztuce. Grał na perkusji w jazzowych zespołach, rzeźbił i malował. Ale wojna przerwała beztroskę – Gdańsk bombardowany, rodzina ucieka. Pytanie brzmi: co naprawdę robił w tych mrocznych latach? O tym za chwilę.
Kariera literacka i Nobel
Po wojnie Grass studiował grafikę i rzeźbę w Düsseldorfie i Berlinie, ale pisarstwo stało się jego przeznaczeniem. Przełomem był "Blaszany bębenek" z 1959 roku – powieść osadzona w Gdańsku, opowiadająca o Oskarze Matzeracie, chłopcu, który odmawia dorastania i bębni w proteście przeciw nazizmowi. Książka stała się symbolem powojennych Niemiec, sprzedała się w milionach egzemplarzy i przyniosła światową sławę.
Grass pisał dalej: "Kotek", "Flundra", polityczne pamflety. W 1999 roku dostał Nobla w dziedzinie literatury za "krzepiące baśnie o losie na uchodźstwie". Był też artystą – jego rzeźby i rysunki wystawiano w galeriach. Ale Gdańsk zawsze w centrum: miasto to bohater jego książek, metafora podzielonej Europy. Czy Grass był prorokiem gdańskiej wolności?
Życie prywatne: Dwa małżeństwa i ósemka dzieci
Życie uczuciowe Grassa to materiał na serial! Pierwsze małżeństwo z Anną Schwarz w 1954 roku – szwajcarską rozwódką i tłumaczem. Mieli czworo dzieci: bliźnięta Franza i Ralpha, a potem Helgę i Erwina. Para mieszkała w Paryżu, potem Berlinie, ale rozstali się w 1978 roku po 24 latach – plotki o zdradach i burzliwych kłótniach krążyły w środowisku literackim.
Niedługo potem, w 1979 roku, ślub z Ute Grunert, młodszą baletnicą. Z tego związku kolejne czworo dzieci: Daniel, Malte, Lena i Conrad. Razem Grass miał osiem dzieci! Rodzina mieszkała w sielskiej posiadłości w Behlendorf pod Lubeką, gdzie pisarz hodował owce i uprawiał ogród. Ute opiekowała się domem, on tworzył. Ale czy ojcostwo było dla niego priorytetem? Dzieci wspominają go jako wymagającego, ale inspirującego tatę. Pytanie: jak pogodził gromadkę z ciągłymi podróżami i skandalami?
Majątek? Nobel dał mu ponad milion dolarów, plus tantiemy – żył dostatnio, ale nie ostentacyjnie. Dom w Behlendorf pełen rzeźb, książek i wspomnień z Gdańska.
Wielka kontrowersja: Tajemnica Waffen-SS
To największy skandal Grassa! Przez 60 lat milczał o służbie w Waffen-SS. W autobiografii "Przy obieraniu cebuli" z 2006 roku przyznał: jako 17-latek w 1945 roku wstąpił do elitarnej jednostki SS, walczył pod Dreznem. "Nie miałem wyboru", tłumaczył, ale świat osądził: hipokryta! Przecież pisał przeciw nazizmowi!
W Polsce, zwłaszcza w Gdańsku, wybuchła burza – jak noblista z naszego miasta mógł kłamać? Grass przeprosił, ale reputacja ucierpiała. Czy to zniszczyło jego dziedzictwo? Wielu powiedziało: tak, ale inni: to ludzka słabość. Kontrowersje ciągnęły się do końca – krytykował Merkel, wspierał lewicę.
Ciekawostki i sekrety z życia Grassa
Grass był nie tylko pisarzem – wielki artysta! Jego rzeźby z blachy i drewna szokowały, wystawiał w Gdańsku. Grał w orkiestrze jazzowej w powojennych Niemczech. Polityk: wspierał SPD, Williego Brandta, kampaniował przeciw nuklearnym rakietom.
Kochany Gdańska Solidarność? Nie do końca – krytykował Wałęsę. 13 kwietnia 2015 roku zmarł w Lubice na infekcję, w wieku 87 lat. Pogrzeb prywatny, prochy w morzu. Ciekawostka: w testamencie zostawił fundację promującą jego twórczość.
A romansy? Plotki o kochankach krążyły, ale bez dowodów – Grass był dyskretny. Lubił dobre wino, papierosy i spory przy stole.
Dziedzictwo Grassa w Gdańsku
Dziś Gdańsk czci noblistę: Muzeum Güntera Grassa w dawnej szkole na Okopowej – pełno jego rzeźb, bębenków, wspomnień. Ulica Güntera Grassa, pomniki. Festiwale literackie przyciągają tłumy. Czy Gdańsk bez Grassa byłby taki sam? Jego książki tłumaczone na polski, młodzi czytelnicy odkrywają gdańskie sekrety. Grass mówił: "Gdańsk to moje miasto". I to prawda – jego duch wciąż tu krąży.